فیلترینگ

در جریان حمله اخیر اسرائیل به ایران، دسترسی کاربران ایرانی به اینترنت بین‌المللی در طی دو موج محدود شد و تقریبا در اوج حملات، این قطعی تا سه روز ادامه داشت. وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات قطعی اینترنت را اقدامی ضروری و موقتی در راستای شرایط خاص کشور توصیف کرد و آن را برای پیشگیری از حملات سایبری به زیرساخت‌های ارتباطی کشور ضروری دانست.کاربران ایرانی ساکن در خارج کشور که در اوج بحران با قطع دسترسی به اینترنت از خانواده‌های خود در ایران خبری نداشتند، این اقدام را محکوم کردند و در راستای اجرای محدودیت بر آزادی‌های بنیادین و اساسی کاربران قلمداد کردند. پس از آتش‌بس و بر اساس داده‌های ترافیک بین‌المللی، دسترسی اینترنت در ایران تا روز ۲۵ ژوئن به حالت عادی بازگشت.

حدود 120 سال پیش، در زمان جنگ داخلی میان مشروطه‌خواهان از یک سو و محمدعلی شاه قاجار و طرفدارانش از سوی دیگر، ستارخان و یارانش در تبریز همزمان با قوای دولتی و با ارتش روسیه تزاری درگیر جنگ بودند. تلگراف ملی ایران «فیلتر» می‌شد؛ به این معنی که همه تلگراف‌ها خوانده می‌شد و اگر به هر دلیل، ضد سلطنت مطلقه تلقی می‌شد، ارسال نمی‌گشت.

نظیم‌گری (رگولاتوری)[1] به معنای نظم بخشیدن است؛ نظمی که اساسِ فعالیت کاربران در فضای مجازی و آن دسته از مناسبات ارتباطات جمعی نظیر آزادی‌های مدنی، مبادلات آزاد، روابط انسانی و البته مصالح و نیازهای جامعه است. مبنای تنظیم‌گری به معنای واقع کلمه، نظارت قانونی است؛ این‌ها همه در مقابل فیلترینگ است که با نگاهی سلبی و تنها در فقدان تنظیم‌گری مناسب و در بستر حکمرانی متمرکز و البته ناکارآمد، رخ می‌نماید!