بر اساس گزارش تحول دیجیتال ۲۰۲۵ شرکت Elevat IQ
کارگروه راهکارهای دیجیتال
مقدمه
روندهای تحول دیجیتال به شما کمک میکنند تا بلوغ دیجیتال خود را در مقایسه با رقبا بسنجید و ریسک منسوخ شدن مدل کسبوکار خود را ارزیابی کنید. مواردی مانند اینکه چگونه هوش مصنوعی به احتمال زیاد صنعت شما را متحول خواهد کرد؟ آیا باید سیستمهای فعلی خود را بهروزرسانی کنید تا از روندهای جدید بهرهبرداری کنید؟ در این مقاله فهرستی از این روندها تهیه شده است که این فهرست به شما کمک میکند تا روندهای کلان را درک کنید و بدانید این روندها چگونه ممکن است بر برنامهها و راهکارهای دیجیتال فعلی شما تأثیر بگذارند. هر ساله شرکت Elevat IQ این روندها را از طریق تحقیقات و مصاحبهها پیشبینی میکند تا شما را برای سفر تحول دیجیتال آماده کند.
روندهای پروژههای تحول دیجیتال
در ادامه به بررسی و تحلیل ۱۵ روند مهم در تحول دیجیتال که به احتمال زیاد در سال ۲۰۲۵ میتوانند به شما برای سفر دیجیتال کسبوکارتان کمک کنند، پرداختهایم. اگر چه در این مقاله سعی شده است اطلاعات دقیق و جامعی نسبت به هر روند بیان شود اما باید گفت که هر کدام از این عناوین دارای ابعاد بسیار گستردهای هستند که باید روی آن تحقیق و بررسی عمیق انجام شود تا بتوانند سرنخی برای رشد و تحول دیجیتال سازمان باشند.
۱. عوامل تقویتشده با هوش مصنوعی و پلتفرمهای حکمرانی هوش مصنوعی
(AI-augmented agents and AI governance platforms)
پیشبینی میشود در سال ۲۰۲۵ بسیاری از شرکتها و سازمانها برای مقابله با هزینههای بالا به دنبال راهکارهای مناسب باشند و یکی از مهمترین این راهکارها، بهرهگیری از هوش مصنوعی است. با گسترش فناوری هوش مصنوعی و ظهور ابزارهای هوشمند که قادرند وظایف خاصی را به صورت تخصصی انجام دهند، شرکتها به سمت استفاده گستردهتر از عاملهای هوش مصنوعی حرکت میکنند. درست مانند انسانها که هر فرد در یک زمینه خاص تخصص دارد، هر عامل هوش مصنوعی نیز میتواند وظیفهای مشخص را به طور مؤثر انجام دهد.
برای مثال، در سال ۲۰۲۴ بسیاری از کسبوکارها بخش پشتیبانی مشتریان خود را به عاملهای هوش مصنوعی سپردهاند تا پاسخگویی سریعتر و دقیقتری ارائه دهند و هزینهها را کاهش دهند. انتظار میرود که در سال ۲۰۲۵ این روند پیشرفت کند و بسیاری از فرآیندها به صورت کاملاً خودکار توسط عاملهای هوش مصنوعی انجام شود، به گونهای که تعامل بین انسان و هوش مصنوعی به شکل هماهنگ و بهینهتری صورت گیرد.
همچنین با توجه به اهمیت و گستردگی استفاده از این فناوریها، احتمال دارد شاهد معرفی پلتفرمهای جدید حکمرانی هوش مصنوعی باشیم که با هدف نظارت، تنظیم و مدیریت استفاده مسئولانه و قانونی از این عاملها طراحی میشوند. این پلتفرمها به سازمانها کمک میکنند تا در چارچوب سیاستها و مقررات، از هوش مصنوعی بهرهبرداری کنند و ریسکهای احتمالی را کاهش دهند.
در مجموع، این تحولات نشان میدهد که هوش مصنوعی نه تنها به عنوان ابزاری فناورانه، بلکه به عنوان عاملی راهبردی برای افزایش بهرهوری، کاهش هزینهها و بهبود تصمیمگیری در سازمانها نقش کلیدی ایفا خواهد کرد و سازمانهایی که بتوانند این فناوری را به شکل هوشمندانه و هماهنگ با نیروی انسانی به کار گیرند، مزیت رقابتی پایدار به دست خواهند آورد.
۲. تغییر الگوهای جستجو و رفتار مصرفکننده به دلیل استفاده از ChatGPT
(Chat-GPT induced revised search patterns and consumer behavior)
روند تغییر الگوهای جستجو و رفتار کاربران که توسط چتجیپیتی و سایر ابزارهای هوش مصنوعی آغاز شده، در سال ۲۰۲۵ نیز ادامه یافته و حتی تقویت خواهد شد. امروزه افراد به جای استفاده صرف از گوگل برای رسیدن به اهداف خود، گزینههای هوشمندانهتری مانند چتجیپیتی را در اختیار دارند که میتواند با سرعت و دقت بیشتری به نیازهای آنها پاسخ دهد. این تحول باعث شده است که سهم بازار گوگل تحت تأثیر قرار گیرد و گزارشها نشان میدهد که در سال ۲۰۲۴ نیز بخشی از سهم بازار گوگل توسط این ابزارهای هوشمند کاهش یافته است.
در نتیجه، گوگل و سایر موتورهای جستجو مجبور شدهاند هوش مصنوعی مولد را در فرآیندهای جستجوی خود به کار گیرند تا جایگاه خود را حفظ کنند. این تغییرات باعث میشود که کسبوکارها نیز روشهای جدیدی برای بهینهسازی محتوای خود بیابند، نه تنها برای تبلیغات پولی بلکه برای جذب مخاطب از طریق جستجوی ارگانیک.
از سوی دیگر، کاهش ترافیک ورودی از طریق جستجوی ارگانیک به سایتها و اپلیکیشنها، به ویژه برای کسبوکارهایی که درآمد خود را از طریق تبلیغات و ورودیهای گوگل تأمین میکردند، چالشهای جدی ایجاد میکند. این کسبوکارها ناچار خواهند بود مدلهای کسبوکار خود را بازنگری کنند و راهکارهای نوآورانهای برای حفظ و افزایش درآمد خود بیابند تا بتوانند در این فضای رقابتی زنده بمانند.
در مجموع، ظهور چتجیپیتی و فناوریهای مشابه، نه تنها نحوه جستجو و مصرف اطلاعات را دگرگون کرده، بلکه باعث تغییرات بنیادین در رفتار مصرفکننده و ساختار کسبوکارها و نرمافزارهای سازمانی شده است که ادامه این روند در سالهای آینده نیز قابل پیشبینی است.
۳. ادامهدار بودن تجمیع نرمافزارهای سازمانی
(Continued consolidation of the enterprise software industry)
سال ۲۰۲۴ شاهد تجمیع گستردهای در دستهبندیهای نرمافزار سازمانی بود که به احتمال زیاد در سال ۲۰۲۵ نیز ادامه خواهد داشت، به طوری که بیشتر دستهبندیها دقیقتر شده و همپوشانی میان آنها افزایش مییابد. این روند تجمیع باعث ایجاد تغییرات قابل توجهی در قیمتگذاری و معماری نرمافزارها برای مشتریان خواهد شد. بسته به استراتژی شرکت خریدار، ممکن است قابلیتهای برخی محصولات جایگزین شده یا حتی محصول به طور کامل کنار گذاشته شود که این امر بسیار رایج است. پیامد این تجمیع میتواند منجر به تغییرات قیمتی غیرمنتظره شود و پروژههای ارتقاء نرمافزاری غیرقابل پیشبینی را برای سازمانها به همراه داشته باشد.
برای مثال، شرکتهای بزرگی مانند مایکروسافت با محصول Dynamics 365 Business Central، که یک نرمافزار ERP جامع و قابل سفارشیسازی است، در حال افزایش ادغام قابلیتها و توسعه امکانات خود هستند. این نرمافزار به دلیل انعطافپذیری بالا و ادغام با سایر محصولات مایکروسافت، توانسته جایگاه مهمی در بازار نرمافزارهای سازمانی پیدا کند. در نتیجه، مشتریانی که از این محصول استفاده میکنند ممکن است با تغییرات قیمتی و نیاز به ارتقاء مواجه شوند که ناشی از روند تجمیع و بهروزرسانیهای مکرر است.
این روند نشان میدهد که سازمانها باید آمادگی لازم برای مدیریت تغییرات سریع در نرمافزارهای سازمانی را داشته باشند و استراتژیهای خود را برای بهرهبرداری از فرصتها و مقابله با چالشهای ناشی از تجمیع بهروزرسانی کنند.
۴. کاهش هزینههای ابری / SaaS و فشار قیمتگذاری مجوزهای SaaS (از سمت مشتریان)
(Cloud/SaaS expense reduction and SaaS licensing price pressure)
با توجه به اینکه بسیاری از کسبوکارها با مشکلات نقدینگی مواجه هستند، مشتریان به طور فزایندهای به دنبال راهکارهایی برای کاهش هزینهها در مدیریت هزینههای SaaS خود یا حذف نرمافزارهای بلااستفاده هستند. این فشار بر کاهش هزینهها باعث تأثیر مستقیم بر درآمد فروشندگان نرمافزار میشود و در شرایط دشوار بازار خرید، پاسخ معمول آنها افزایش قیمتها خواهد بود. تجربه نشان داده است که شرکتهایی مانند SmartSheet و ActiveCampaign با اعمال تغییرات کوچک در متغیرهای قیمتگذاری خود، توانستهاند تأثیر قابل توجهی بر مجموع پرداختیهای مشتریان ایجاد کنند. این روند افزایش قیمتها و فشار بر مشتریان در سال ۲۰۲۵ نیز ادامه خواهد داشت، بهویژه با توجه به افزایش خریدهای شرکتهای سرمایهگذاری خصوصی که به طور معمول به دنبال بهینهسازی سودآوری هستند.
این شرایط به معنای آن است که کسبوکارها باید آمادگی مواجهه با هزینههای بالاتر نرمافزارهای SaaS را داشته باشند و استراتژیهای مدیریت هزینه و بهینهسازی استفاده از نرمافزارها را جدیتر دنبال کنند. از سوی دیگر، فروشندگان نرمافزار نیز باید در کنار افزایش قیمتها، ارزش افزوده بیشتری ارائه دهند تا بتوانند مشتریان را حفظ کنند و در بازار رقابتی باقی بمانند. روندهای بازار نشان میدهد که مدلهای قیمتگذاری انعطافپذیرتر و مبتنی بر مصرف واقعی، به تدریج جایگزین مدلهای سنتی خواهند شد تا فشار مالی روی مشتریان کاهش یابد و در عین حال درآمد فروشندگان حفظ شود.
۵. افزایش ناگهانی فعالیتهای ادغام و تملیک و جریان معاملات
(Surge in M&A activities and deal flow)
با توجه به کاهش نرخ بهره و تغییرات در دولت آمریکا، فعالیتهای ادغام و تملیک در نهایت در سال ۲۰۲۵ افزایش خواهد یافت. و از آنجا که فعالیتهای ادغام و تملیک ارتباط نزدیکی با برنامههای ERP و تحول دیجیتال دارد، صنعت تحول دیجیتال به احتمال زیاد شاهد معاملات بیشتری خواهد بود. همچنین، به دلیل چشمانداز کمی خوشبینانهتر، بیشتر فروشندگان نرمافزار به طور متناسب برنامهریزی خواهند کرد تا با بودجههای تحقیق و توسعه و نوآوری سرمایهگذاری کنند.
این روند نشان میدهد که بسیاری از شرکتها در سال ۲۰۲۵ به دنبال سرمایهگذاری در بخشهایی هستند که مرتبط با نوآوری باشد نه موارد اجرایی یا مواردی که به گذشته مرتبط باشد. آنها به دنبال ساخت و پیادهسازی پروژههایی هستند که نوآورانه و فناورانه هستند و میتوانند آینده را بسازند.
۶. تخصیص مجدد مهارتها و تأثیر آن بر فرآیندهای کسبوکار
Continued reallocation of skill sets and their impact on business processes
در سال ۲۰۲۵، هوش مصنوعی بسیاری از مهارتها و نقشهای شغلی سنتی را منسوخ یا کماهمیت میکند. با خودکارسازی وظایف تکراری و حتی برخی تصمیمگیریها، نیاز به تخصصهای جدید بهویژه در حوزههای مرتبط با هوش مصنوعی، دادههای بزرگ و مدیریت فناوری افزایش مییابد. این تغییر الگو باعث میشود بسیاری از کارکنان و مدیران برای حفظ جایگاه خود در بازار کار، مهارتهای خود را بهروزرسانی یا تغییر دهند. بهعنوان مثال، مشاغلی مانند مهندس یادگیری ماشین، معمار راهکارهای هوش مصنوعی و متخصص اخلاق هوش مصنوعی به سرعت در حال رشد هستند و تقاضا برای آموزشهای مرتبط با این حوزهها به شدت افزایش یافته است.
این تحول مهارتی، فرآیندهای سنتی کسبوکار را نیز دگرگون میکند. شرکتها مجبور میشوند نرمافزارها و سیستمهای سازمانی خود را بازطراحی کنند تا با نقشها و مهارتهای جدید سازگار شوند. همچنین، با ورود پلتفرمهای حاکمیت هوش مصنوعی و عاملهای هوشمند، فرآیندها باید به گونهای بازمهندسی شوند که هم کارایی افزایش یابد و هم ریسکهای جدید مدیریت شود. در نتیجه، معماری کسبوکارها و نحوه اجرای پروژههای تحول دیجیتال به طور اساسی تحت تأثیر این تخصیص مجدد مهارتها قرار میگیرد.
۷. تأثیرات ژئوپلیتیکی بر فرآیندهای کسبوکار
Geopolitical impact on business processes
در سال ۲۰۲۵، تداوم یا تشدید تغییرات جدید و فعلی، همچنان ریسکهای ژئوپلیتیکی را در سطح بالایی نگه میدارد. با توجه به مشکلات اقتصادی جهانی، افزایش هزینههای زندگی و وضعیت ناپایدار بازارهای املاک، پیشبینی میشود چالشهای جدید و پیشبینینشدهای در زنجیره تأمین به وجود بیاید. این شرایط باعث میشود دولتها مقررات و سیاستهای جدیدی برای کنترل جریان اطلاعات، ارز و سرمایه وضع کنند؛ موضوعی که به تغییرات اساسی در فرآیندهای کسبوکار، گزارشدهی و معماری سازمانی شرکتها منجر خواهد شد.
در این محیط پیچیده و متغیر، شرکتها باید استراتژیهای خود را از حالت واکنشی به رویکردی فعال و پیشدستانه تغییر دهند. ایجاد چارچوبهای مدیریت ریسک ژئوپلیتیکی، تقویت توانمندیهای تطبیق با مقررات جدید، کوتاهتر و سادهتر کردن زنجیره تأمین و سرمایهگذاری در فرهنگ سازمانی برای سازگاری با ارزشهای متغیر، از جمله اقداماتی است که میتواند به افزایش تابآوری و موفقیت کسبوکارها در مواجهه با ریسکهای ژئوپلیتیکی کمک کند.
ادامه این مطلب را در بخش دوم مطالعه کنید.
